Norm voor Netto Natuurwinst in Nederland

Tijdens de allereerste Natuurinclusief Manifestatie 2025 (NiM25) in de Bossche Brabanthallen lanceerde op 10 december een brede coalitie van bouwbedrijven, natuurorganisaties, financiële instellingen, netbeheerders en andere toonaangevende bedrijven het Manifest Netto Natuurwinst. Daarmee geven zij een duidelijk signaal af aan het nieuw te vormen kabinet: veranker Netto Natuurwinst – een Nederlandse variant van Biodiversity Net Gain – in wet- en regelgeving, zodat natuurherstel voortaan structureel en voorspelbaar onderdeel is van bouw-, energie- en ontwikkelprojecten. Netto Natuurwinst biedt een concreet instrument om eenvoudiger aan bestaande regels te voldoen en zorgt dat iedere ontwikkeling aantoonbaar meer of kwalitatief betere natuur oplevert. De Natuurverdubbelaars hebben het traject inhoudelijk voorbereid en ondersteund.

Dubbele uitdaging beslechten 
De coalitie onderstreept dat Nederland op een kruispunt staat. De druk op ruimte in Nederland is ronduit hoog: er moeten honderdduizenden woningen bijkomen, het elektriciteitsnet moet worden verzwaard, drinkwaterbronnen staan onder druk en dijken moeten worden versterkt. Tegelijkertijd gaat het slecht met de biodiversiteit en voldoet Nederland niet aan internationale water- en natuurdoelen, terwijl onduidelijke verwachtingen en uiteenlopende interpretaties van verplichtingen leiden tot vertragingen, juridische impasses en een gebrek aan vertrouwen in het systeem. Dat juist deze partijen – voor het eerst in deze omvang en vanuit zoveel verschillende domeinen – gezamenlijk optrekken, laat zien hoe breed de behoefte is om te werken aan natuurherstel door middel van een voorspelbare systematiek voor natuurwinst. Volgens de opstellers van het manifest hoeven natuurherstel en (economische) ontwikkeling elkaar niet langer uit te sluiten: Netto Natuurwinst helpt publieke en private partijen juist om eenvoudiger en consistenter aan bestaande verplichtingen te voldoen, creëert een gelijk speelveld en maakt natuurherstel onderdeel van vooruitgang.

Leren van ervaringen uit het Verenigd Koninkrijk

Het manifest verwijst naar het Verenigd Koninkrijk, waar Biodiversity Net Gain (BNG) sinds 2023 verplicht is. Hoewel de systematiek daar nog in ontwikkeling is, laat de invoering wel zien dat een landelijke standaard opdrachtgevers meer duidelijkheid geeft over wat er wordt verwacht. Het zorgt voor een gelijk speelveld, draagt bij aan voorspelbaarheid in vergunningverlening en leidt tot investeringen door financiële instellingen in natuur. De Nederlandse coalitie werkt nu aan een variant die is afgestemd op onze eigen bodemgesteldheid, wateropgaven en beleidskaders, zodat natuurwinst daadwerkelijk aansluit bij de ecologische opgaven in het Nederlandse landschap.

“Als je nu naar Nederland kijkt, zie je hoe alles in de fysieke leefomgeving in elkaar grijpt: water, bodem, natuur, economie, leefbaarheid. Het is één systeem, het zijn geen losse blokjes. Klimaatverandering zet dat verder op scherp. Daarom zie ik Netto Natuurwinst als een praktische bouwsteen voor een toekomstbestendig land. Een heldere, voorspelbare werkwijze die duidelijkheid geeft voor iedereen en bovenal snelheid. Zo werken we bij alles dat we bouwen ook aan meer en betere natuur,” aldus Jan Willem Burgmans, Programmanager Biodiversiteit bij Heijmans.

Een landelijk systeem voor natuurwinst

De kracht van het manifest zit in de combinatie van oproep én actie. Vanaf 2026 werkt de coalitie aan een landelijke systematiek voor Netto Natuurwinst, inclusief meetkader, ontwerpprincipes en een verkenning van een marktmechanisme. De verwachting is dat in 2027 circa 20 procent van de markt al werkt met de systematiek, vooruitlopend op mogelijke wetgeving vanaf 2028.

Steeds bredere steun vanuit bouw-, energie-, natuur- en financiële sector 

Het draagvlak voor de aanpak groeit snel. Voor de eerste ronde zijn bijna 20 partijen uit de bouw, infra, energie, financiële sector en natuurwereld benaderd; vrijwel allen hebben inmiddels bevestigd zich aan te sluiten. De lijst bestaat onder meer uit: Arcadis – Aveco de Bondt – BAM – Deltaplan Biodiversiteitsherstel – Dura Vermeer Divisie Infra BV – Eneco – Haskoning – Heijmans Infra BV – IUCN NL – Schuttelaar & Partners – Stedin – Strukton – Tennet – Triodos Bank – Vlinderstichting – Vogelbescherming Nederland – Witteveen+Bos – Naturalis Biodiversity Center, met aanvullende organisaties verwacht. Dat juist deze partijen – die gezamenlijk een groot deel van de Nederlandse ruimtelijke ontwikkeling vormgeven – zich publiekelijk verbinden aan het manifest, geeft het initiatief aanzienlijke slagkracht. Het manifest blijft tot medio januari 2026 open voor nieuwe ondertekenaars. Publieke en private organisaties die willen bijdragen aan een natuurinclusieve ruimtelijke ontwikkeling worden uitgenodigd om zich bij de coalitie aan te sluiten en de beweging te versterken. Dit manifest is dan ook een uitgestoken hand aan iedereen die gelooft dat Nederland weer vooruit kan door samen te werken aan natuurwinst.