De Natuurverdubbelaars is door Vitens gevraagd om een inventarisatie te doen naar het bestaande beleid rond de leefomgeving en handvatten te geven voor meer samenhang en betere samenwerking. Hiermee legden we de basis voor de verdere ontwikkeling van beleid en werkwijzen binnen de organisatie.
Een gezamenlijk vertrekpunt
Het werkgebied van Vitens is sterk verweven met de leefomgeving. Die verwevenheid wordt steeds complexer. Opgaven rond waterkwaliteit en -beschikbaarheid, natuur, landbouw, klimaatadaptatie en ruimtelijke druk raken steeds sterker met elkaar verweven. Dat vraagt om heldere keuzes én een gedeeld beeld van de rol die Vitens daarin wil spelen.
Vitens is de afgelopen decennia gegroeid tot een omvangrijke organisatie, met ook recentelijk veel nieuwe medewerkers. Over de jaren heen heeft Vitens diverse interne beleidslijnen, visiedocumenten en werkwijzen ontwikkeld met betrekking tot de leefomgeving. Vitens vroeg De Natuurverdubbelaars om deze in samenhang te bekijken en inzichtelijk te maken wat al goed werkt, waar samenhang ontbreekt, waar verduidelijking nodig is en hoe dit te organiseren.
Er is een behoefte aan een gedeeld handelingskader dat richting geeft aan hoe samen te werken in de leefomgeving. De inventarisatie vormt daarmee een eerste stap in een breder intern proces.
Van beleidsanalyse naar gesprek
We begonnen met een analyse van veertien beleidsdocumenten. Vervolgens hielden we dertien interviews met medewerkers uit verschillende functies. Hoe interpreteren zij het beleid? Hoe gebruiken zij het in hun werk? En wat hebben zij nodig om het toe te passen? Door de documentanalyse te combineren met deze gesprekken brachten we het formele beleid en de ervaringen uit de praktijk bij elkaar.
Vervolgens organiseerden we een dialoogsessie met zes medewerkers. Zo ontstond ruimte om ervaringen uit te wisselen en vanuit verschillende invalshoeken naar dezelfde fictieve casus te bekijken. Dit leverde interessante inzichten op rondom rolopvatting, afwegingen, mandaat en samenwerking.
4 P’s: Papier, Perspectief, Persoon, Partnerschap
Om het beleid van Vitens ten aanzien van de leefomgeving goed te duiden en te vertalen naar gerichte aanbevelingen, hebben we onze analyse langs vier hoofdlijnen opgebouwd:
- Vanuit de invalshoek PAPIER behandelen we hoe de leefomgeving is verankerd in het beleid van Vitens. We gaan in op gedeelde vertrekpunten, toegankelijkheid en toereikendheid van de documentatie.
- Vanuit de invalshoek PERSPECTIEF kijken we naar de verschillende manieren waarop naar de leefomgeving gekeken wordt en wat de implicaties daarvan zijn.
- Vanuit de invalshoek PERSOON behandelen we de interne organisatie met aandacht voor de werkcultuur, kennisdeling en besluitvormingsprocessen.
- Vanuit de invalshoek PARTNERSCHAP behandelen we de externe samenwerking met gebiedspartijen, met aandacht voor de positionering en grenzen aan verantwoordelijkheid.
Overzicht en praktische handvatten
We bundelden de bevindingen en aanbevelingen in een bondig rapport. Daarnaast ontwikkelden we een infographic om verschillende perspectieven op de leefomgeving bespreekbaar te maken en een voorbeeld van een escalatieladder om besluitvorming te ondersteunen.
Het onderzoek biedt een belangrijk vertrekpunt en praktische handvatten voor Vitens om verder te werken aan de omgang met de leegomgeving. De eerste aanbevelingen zijn inmiddels al opgepakt binnen de organisatie.
