Testlab Klein Wonen & Nieuw Bos

Klant:Testlab Klein Wonen & Nieuw Bos

CategorieGroen in de stad

Aanleiding

In het buitengebied van Nederland stapelen diverse opgaven zich op. Er is bij veel erfeigenaren (waaronder agrariërs) behoefte aan nieuw financieel perspectief; er is behoefte aan een diverser woonaanbod; er moeten (regionale) stappen worden gezet in het klimaatbeleid; en Nederland heeft zich gecommitteerd aan het realiseren van nieuwe natuur. Dit betekent voor gemeenten en provincies een zoektocht hoe deze veranderende verantwoordelijkheid zo goed mogelijk op te pakken. In het Testlab ‘Nieuw Bos en Klein Wonen’ verkennen we een denkrichting die een gecombineerde oplossing bied: hoe kan natuur gerealiseerd worden met een verdienmodel via het mogelijk maken van Tiny Houses op grond van erfeigenaren?

Nieuw perspectief voor erfeigenaren

Vele erfeigenaren, vooral agrariërs, hebben het niet gemakkelijk. Landelijk gezien leeft 25% van de agrariërs onder de armoedegrens en 25% denkt er aan om binnen 10 jaar te stoppen vanwege gebrek aan opvolging. Daarnaast ligt er een toenemende druk op agrariërs vanwege de impact van landbouwactiviteiten op onder andere biodiversiteit, het klimaat en het landschap. Het is om deze reden dat de nationale overheid, provincies en gemeenten ambities formuleren voor een transitie naar een duurzamer en economisch rendabeler buitengebied. In dit perspectief is ook veel ruimte voor verbredende landbouwactiviteiten, waaronder cross-over met natuurbeheer, recreatie, zorg, korte ketens en wonen. Het is dit haakje waarin we binnen het Testlab beogen om met gemeenten en provincies een toekomstrobuust perspectief concreet uit te werken waarin buitengebied, bewoning en natuur samengaan.

Diverser woonaanbod

De komende jaren zal de woningvoorraad aanzienlijk uitgebreid moeten worden, met bijzondere aandacht voor starterswoningen, ouderenwoningen en het verduurzamen van woningen. Er is een toenemende behoefte aan Tiny Houses en andere vormen van kleinschalige bewoning. Het aandeel eenpersoonshuishoudens is groot in Nederland en tegelijkertijd bestaan er relatief weinig woningen voor deze groep. Volgens Platform 31 zijn Tiny Houses een interessante aanvulling op de bestaande woningvoorraad, zeker in het licht van de demografische trends, met name wanneer deze gecombineerd worden met andere opgaven waaronder klimaatadaptatie, biodiversiteit en de woonopgave. Hier ligt een grote kans voor gemeenten.

Klimaat- en natuuropgave

Nederland wil volgens het Klimaatakkoord de komende jaren grote stappen zetten op het gebied van klimaatbeleid. Zo staat in het klimaatakkoord dat de provincies en gemeenten regelen dat vanaf de herziening van de omgevingsvisie bij de realisatie van nieuwe wijken ook bos wordt gerealiseerd (én gefinancierd). Nieuw bos draagt namelijk bij aan de klimaatdoelstellingen; de aanplant van nieuw bos is een uitstekende manier om bovengronds CO2 op te slaan. Daarnaast zorgen bomen voor een schonere lucht, ze houden water vast, hout kan worden gebruikt voor bio-based bouwen en de aanplant van meer bos bevordert de toename van biodiversiteit. Nieuw bos biedt ook mogelijkheden voor recreatie. Daarnaast wordt door het realiseren van bos ook voldaan aan de ambitie van provincies en gemeenten om in het kader van het Natuurpact vóór 2027 in totaal 52.000 hectare nieuwe natuur te realiseren.

Het Testlab als experimenteerruimte voor functiecombinaties 

In het Testlab werken we samen met deelnemende gemeenten en provincies het idee uit om natuur te ontwikkelen bij erfeigenaren (bijvoorbeeld op landbouwgrond) met Tiny Houses als verdienmodel. Door Tiny Houses te verkopen of te verhuren ontstaat er een business case voor erfeigenaren die in het geval van eigen grond in 6 jaar break-even kan zijn. De vraag naar Tiny Houses in Nederland is vele malen groter dan het aanbod. Ontwikkelingen rond Tiny Houses zijn vanuit duurzaam perspectief interessant, omdat de ecologische voetafdruk van deze woningen zeer gering is en omdat zij nieuwe mogelijkheden bieden voor passende bewoning. Provincies en gemeenten hebben een belangrijke rol in het faciliteren van deze ontwikkeling in termen van ruimtelijke bestemming en vergunningverlening. Dit betekent onder andere meedenken welke wet- en regelgeving en ruimtelijke kaders moeten meebewegen (o.a. bestemmingsplan) om de ontwikkeling van Tiny Houses, natuur en landbouw/recreatie mogelijk te maken.

Opzet Testlab

Binnen het Testlab lopen er twee parallelle trajecten: een Quick Scan per deelnemende gemeente of provincie en een landelijke Community of Practice (CoP) met alle deelnemende partijen. Binnen deze trajecten ligt de focus in eerste instantie op drie onderdelen: locaties, business case en regelgeving. Naar behoefte zal er ook aandacht zijn voor: communicatie, ecologie en klimaatgunstige beplanting, ontwikkeling van Tiny Houses en politiek en maatschappelijk draagvlak. Binnen deze trajecten brengt ieder zijn of haar eigen expertise en ervaringen in. In de Quick Scan wordt in een aantal bijeenkomsten met interne en externe stakeholders de haalbaarheid van een project onderzocht.

De landelijke CoP bestaat uit een aantal informatieve bijeenkomsten waarbij verschillende gemeenten en provincies samenkomen om gezamenlijk lastige vraagstukken op te lossen, zoals vragen omtrent regelgeving en de nieuwe Omgevingswet.

Ga terug naar andere casestudies